ψηφιακό ρολόι

Κυριακή, 19 Ιανουαρίου 2014

Εισαγωγικό Σημείωμα

Posted By : Βασίλειος Σπύρης
Στις 21 Ιουνίου 1948 η Columbia Records ακουμπά την βελόνα στον πρώτο δίσκο βινυλίου για γραμμόφωνο, σηματοδοτώντας μια επανάσταση στο χώρο της μουσικής βιομηχανίας. Το βινύλιο κυριάρχησε για δεκαετίες στις δισκοθήκες των απανταχού μουσικόφιλων ενώ εξακολουθεί να κατέχει περίοπτη θέση ακόμα και σήμερα στις μουσικές βιβλιοθήκες, παρά τον εκτοπισμό του στο εμπόριο από τα άλλα μέσα που ακολούθησαν.

Να παίζουν τα γραμμόφωνα ...
Κι όμως έχουν περάσει πάνω από 100 χρόνια! Πάνω από ένας αιώνας μουσικής δισκογραφίας! Οι πρώτες συσκευές καταγραφής ήχου πρωτοπαρουσιάστηκαν στα μέσα του 19ου αιώνα, με το Γάλλο Leon Scott (Λεόν Σκοτ) να δημιουργεί μια τέτοια συσκευή. Είκοσι χρόνια μετά ο Thomas Edison (Τόμας Έντισον) θα παρουσιάσει το «φωνογράφο», μία συσκευή καταγραφής και αναπαραγωγής ήχου, μέσω σφαιρικών κυλίνδρων. Δέκα χρόνια αργότερα, ο Έντισον θα εξελίξει το φωνογράφο του, τον οποίο και θα διαθέτει πλέον για εμπορική εκμετάλλευση μέσω της νεοσύστατης εταιρίας του Edison Phonographs. Την ίδια εποχή ο ανταγωνιστής Graham Bell, ήταν ο εμπνευστής του «γραφόφωνου», μίας βελτιωμένης έκδοσης του φωνογράφου του Έντισον και που αργότερα θα αποτελέσει τη βάση της Columbia. Πάνω στο γραφόφωνο του Bell, ο Edison θα εξελίξει το φωνογράφο του. Η ιστορία των μουσικών ηχογραφήσεων είχε μόλις αρχίσει ...

Η βιομηχανία κατασκευής και διάθεσης του φωνογράφου και του γραφόφωνου άργησε να αγγίξει το φιλόμουσο κοινό. Η πτώχευσή της συγκρατήθηκε από την κατασκευή των πρώτων συσκευών αναπαραγωγής μουσικής με κερματοδέκτη. Δεν ήταν παρά οι πρόδρομοι των juke box! Το όραμα μιας συσκευής αναπαραγωγής ήχου χαμηλού κόστους και ευρείας κατανάλωσης έγινε πράξη από το Γερμανό Emil Berliner (Εμίλ Μπερλίνερ), μετανάστη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Berliner με τη βοήθεια ενός Αμερικανού μηχανικού, κατασκεύασε το πρώτο «γραμμόφωνο». Οι δυο μαζί ίδρυσαν την εταιρία Victor το μεγαλύτερο κατασκευαστή γραμμοφώνων και δίσκων στις αρχές του 20ου αιώνα.

Παράλληλα, ο Berliner ιδρύει παράρτημα δίσκων της εταιρίας του στο Λονδίνο, το οποίο και γίνεται γνωστό από την ετικέτα των δίσκων του: His Master’s Voice και από το Niper το σκυλάκι. Ο δίσκος σταδιακά αντικαθιστά τον κύλινδρο. Ο Berliner με μία πρωτοποριακή μέθοδο έδωσε τη δυνατότητα κατασκευής χιλιάδων αντιτύπων δίσκων από την ίδια πρωτότυπη μήτρα. Ακόμη και ο Edison υποχρεώνεται να στραφεί ταυτόχρονα και στην κατασκευή των δικών του δίσκων. Οι τρεις εταιρίες Victor, Columbia και Edison πουλούν εκατομμύρια δίσκους παγκοσμίως. Πολύ σύντομα η μουσική βιομηχανία θα γίνει μία από τις πιο σημαντικές βιομηχανίες στον κόσμο.

Το 1906 το γραμμόφωνο Victrola της εταιρίας Victor θα κάνει την εμφάνισή του. Λίγα χρόνια μετά η εταιρία Decca θα παρουσιάσει το πρώτο φορητό γραμμόφωνο και αργότερα τα πρώτα ηλεκτρικά φορητά γραμμόφωνα θα βγουν στην αγορά. Σκοπός του γραμμοφώνου ήταν να αποτελέσει μία φορητή συσκευή ψυχαγωγίας, ικανή να αναπαράγει τον ήχο, τη μουσική. Το χαρακτηριστικό χωνί των πρώτων μοντέλων ενίσχυε τον ήχο, αλλά και την καλλιτεχνική του ταυτότητα.

Από τα δισκάκια γραμμοφώνου στο βινύλιο

Οι πρώτοι δίσκοι γραμμοφώνου κατασκευάστηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα, από ανθεκτικό σκληρό λάστιχο με διάμετρο περίπου 25 εκατοστά, ηχογραφημένοι μόνο από τη μία τους πλευρά. Η χάρτινη θήκη τους, συχνά είχε οπή για να φαίνονται οι καλλιτεχνικές πληροφορίες του δίσκου, ενώ στη ράχη αναγραφόταν ο τίτλος του δίσκου ή το όνομα του δημιουργού και ο αριθμός καταλόγου. Εκείνη την περίοδο ηχογραφήθηκαν στη Νέα Υόρκη και τα πρώτα ελληνικά τραγούδια.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, γεννιέται το βινύλιο! Το 1948, το βινύλιο θα καθιερωθεί ως το κύριο μέσο κατασκευής των μουσικών δίσκων. Στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια η εταιρία Decca θα φτιάξει δίσκους 78 στροφών από βινύλιο. Οι ανταγωνιστές της δε θα ακολουθήσουν το παράδειγμά της. Θα φτιάξουν τους πρώτους δίσκους 45 στροφών από βινύλιο την ίδια περίοδο. Γεγονός το οποίο θα σημάνει σταδιακά την κατάργηση των δίσκων γραμμοφώνου, με τις πωλήσεις να μειώνονται τη δεκαετία του 1950 και τα τελευταία 78άρια να εκδίδονται στις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Την ίδια περίοδο ο δίσκος 33 στροφών εμφανίστηκε στην αγορά για λογαριασμό της εταιρίας CBS. Στα χρόνια που ακολούθησαν και με τις τεχνολογίες που τα συνόδευσαν αρκετά μουσικά κομμάτια των 78 στροφών επανακυκλοφόρησαν σε σχετικές συλλογές. Μία νέα, high fidelity εποχή θα ξεκινήσει για τους λάτρεις της μουσικής και η μουσική βιομηχανία θα γυρίσει μία ακόμη σελίδα.

Οι δίσκοι βινυλίου 45 και 33 στροφών, έφεραν μία πραγματική επανάσταση στη μουσική βιομηχανία, ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1950. Μια πραγματική έκρηξη της εμπορικής εκμετάλλευσης του βινυλίου ώθησε σε εκατομμύρια πωλήσεις δίσκων βινυλίου για όλα τα χρόνια που ακολούθησαν, μέχρι τη σταδιακή περιθωριοποίησή τους με την έλευση της ψηφιακής εποχής στον ήχο. Όμως, στην πράξη η παραγωγή δίσκων βινύλιο δε σταμάτησε ποτέ.

ΜΕΡΙΚΟΥΣ «μικρούς θησαυρούς» κρύβουν -ενίοτε εν αγνοία τους- χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά σε ντουλάπια, υπόγεια και αποθήκες: οι δίσκοι βινυλίου αποτελούν διεθνώς το νέο trend για μανιώδεις συλλέκτες.

Και για να το κάνουμε πιο λιανά: το «White Album» των Beatles από την έκδοση του 1968 έχει πουληθεί στο e-bay έναντι 19.200 λιρών, ενώ ένα single του «God Save The Queen» των Sex Pistols πουλήθηκε μόλις τον περασμένο Απρίλιο για 14.600 λίρες! Τι να πούμε δε για το άλμπουμ των Velvet Underground του 1966 που πωλήθηκε 25.000 δολάρια από τον ιδιοκτήτη του, ο οποίος το απέκτησε τυχαία με μόλις... 75 σεντς! Ακόμη και δίσκοι Ελλήνων καλλιτεχνών, που κυκλοφόρησαν τις προηγούμενες δεκαετίες «πιάνουν» σήμερα τιμές που ξεκινούν από τα 300 ευρώ και φτάνουν μέχρι και τα 2.000 ευρώ.

Ψάχνοντας, πάντως, το δίσκο που έχει πουληθεί από την Ελλάδα στην υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί, πέφτουμε πάλι πάνω στους Beatles: τον Ιανουάριο του 2006 είχε δημοπρατηθεί στο e-bay μία κόπια του άλμπουμ «Rubber Soul» από την ελληνική έκδοση, η οποία είχε εξώφυλλο τα μέλη της μπάντας να κρατούν από ένα ποτήρι σαμπάνια. Τελικά πουλήθηκε έναντι 2.704 δολαρίων, επειδή με το συγκεκριμένο εξώφυλλο είχαν κυκλοφορήσει -αποκλειστικά στη χώρα μας- λιγότερες από 300 κόπιες!

Η σπανιότητα, λοιπόν, ενός δίσκου βινυλίου σε συνάρτηση με τη ζήτηση είναι οι δύο βασικοί παράγοντες που καθορίζουν την τιμή. Η ζήτηση, βέβαια, δεν έχει λογική και η τιμή μπορεί να εκτοξευθεί, αν κάποιος είναι «τρελός και παλαβός», για να αποκτήσει ένα LP. Έτσι, πολλές φορές δημιουργούνται και «αστικοί μύθοι» γύρω από το πόσο πουλήθηκε ένας δίσκος. Αντίθετα, υπάρχουν πάρα πολλά στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη, προκειμένου να χαρακτηριστεί ένας δίσκος σπάνιος: η χρονιά που κυκλοφόρησε, ο αριθμός των αντιτύπων σε μία συγκεκριμένη έκδοση, η χώρα που έγινε η συγκεκριμένη έκδοση κ.ά.

«Ο πιο καλός σύμβουλος για την εύρεση μιας αντικειμενικής τιμής είναι η έρευνα στο Ίντερνετ», αναφέρει ο Γιώργος Φερτάκης, ιδιοκτήτης του δισκοπωλείου Sonic Boom στην Κυψέλη. «Το πόσο πουλήθηκε ένας δίσκος χέρι χέρι μπορεί να αγγίζει και λίγο στη σφαίρα του μύθου», προσθέτει ο ίδιος. Στην ιστοσελίδα popsike.com υπάρχει πλήρης βάση δεδομένων από τις δημοπρασίες που έχουν γίνει στο e-bay και εκεί μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να πάρουν μία πρώτη γεύση για το πόσο μπορεί να κοστίζει ένας παλιός δίσκος που έχουν στα χέρια τους.

Τιμές-ρεκόρ

*Στην ελληνική ποπ-ροκ σκηνή συναντώνται μεταχειρισμένοι δίσκοι που φτάνουν σήμερα σε αξία τα 2.000 ευρώ! «Ο δίσκος του Πάνου Σαββόπουλου "Το Δωμάτιο", που είχε κυκλοφορήσει το 1969, πουλήθηκε πέρυσι στο e-bay 1.903 δολάρια, ενώ πάνω-κάτω τόσο εκτιμάται και ο δεύτερος δίσκος του ίδιου "Το Επεισόδιο", που κυκλοφόρησε το 1971», και στο οποίο παίζει ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες κιθαρίστες, ο Τέρρυ Παπαντίνας, όπως μας λέει ο συλλέκτης δίσκων βινυλίου, Δημήτρης Βασιλειάδης. Αν βρεθεί κάποιος από αυτούς τους δύο δίσκους, η τιμή μπορεί να καλύπτει τη διαφορά στην ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, γι' αυτό και οι σημερινές εκτιμήσεις ανεβάζουν τα συγκεκριμένα LPs στα 2.000 ευρώ για το καθένα.

«Γύρω στα 1.000 ευρώ εκτιμώνται σήμερα και οι δίσκοι του Ρωμανού, που είχαν κυκλοφορήσει την περίοδο 1968-1970. Πρόκειται για τα "Δύο μικρά γαλάζια άλογα" και για το "In Concert & In The Studio". Στο δεύτερο, μάλιστα, όργανο έπαιζε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου», προσθέτει ο Δ. Βασιλειάδης. Υπάρχουν δεκάδες τίτλοι, με τιμές από 200 έως 300 ευρώ: τα δύο πρώτα άλμπουμ του Ζωρζ Πιλαλί, ο πρώτος δίσκος των «Εν πλω» του Ντίνου Σαδίκη, το single «Midnight Hop» των Last Drive, καθώς και η πρώτη έκδοση από το ομώνυμο «Τρύπες». Επίσης, το άλμπουμ των «Stress» του 1985 σήμερα μπορεί να αγγίξει τα 600 ευρώ.

*Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί και το ομώνυμο άλμπουμ από τα «Τέσσερα επίπεδα της ύπαρξης», που είχε κυκλοφορήσει το 1976. Μία κόπια από αυτό είχε πουληθεί πριν έξι χρόνια στο e-bay για 900 δολάρια. Σήμερα, όμως, αυτό μπορεί και να φτάνει τα 1.500 ευρώ, καθώς μεσολάβησε το εξής απίστευτο: ο Kayne West πήρε για sample μία μελωδία από το τραγούδι «Κάποια μέρα στην Αθήνα», για να φτιάξει το «Run This Town» του Jay-Ζ και της Rihanna, το οποίο το Φεβρουάριο του 2010 πήρε το βραβείο Grammy «για την καλύτερη σύνθεση ραπ τραγουδιού»! Έτσι, βραβεύτηκε εμμέσως και ο Έλληνας συνθέτης του τραγουδιού Θανάσης Αλατάς! Σε παλαιότερη συζήτηση που είχαμε με τον Θ. Αλατά, μας είχε πει ότι το άλμπουμ είχε επανεκδοθεί σε CD το 2005 στις ΗΠΑ και ότι μάλλον από εκεί έπεσε στα χέρια κάποιου συνεργάτη του Kayne West.

Τα μεγάλα λαϊκά...

*Από τις συλλογές δίσκων δεν θα μπορούσε να λείπει το ελληνικό λαϊκό ρεπερτόριο. Ο Θοδωρής Τσιομάκος, συλλέκτης ο ίδιος και στιχουργός, μας αναφέρει μερικά από τα πιο δυσεύρετα και ακριβά δισκάκια των 45 στροφών: «Από τα 45άρια που ξεχωρίζουν είναι δύο του Σταύρου Καμπάνη από τις αρχές της δεκαετίας του '60, τα "Όταν κοιμάται ο δυστυχής" (συνθέτης Βασ. Καραπατάκης) και "Πέρα στο Γεντί Κουλέ" (Απ. Καλδάρας), τα οποία είχαν κυκλοφορήσει από την Columbia και σήμερα μπορεί κανείς να τα βρει μεταχειρισμένα με πάνω από 500 ευρώ έκαστο.

Επίσης, το "Κλάψτε μαζί μου ρεματιές" του Στ. Καζαντζίδη (Μπ. Μπακάλης), της ίδιας εποχής και επίσης από την Columbia, κοστίζει πάνω από 300 ευρώ. Αυτό, βέβαια, είχε κυκλοφορήσει και σε 78 στροφές για γραμμόφωνο, αλλά το 45άρι είναι ακριβότερο. Τέλος, το πιο ακριβό δισκάκι για το οποίο εγώ γνωρίζω είναι το "Ελληνας γεννήθηκα" του Στράτου Διονυσίου (Βασ. Καραπατάκης), το οποίο κοστίζει γύρω στα 1.000 ευρώ. Αυτό είχε κοπεί μόνο σε "λευκή ετικέτα" (white label), που σημαίνει ότι δεν είχε πάρει αριθμό κυκλοφορίας και οι κόπιες είναι ελάχιστες».

«Όταν κάποιος είναι πωλητής ενός δίσκου μπορεί να λέει ότι ένας ίδιος πουλήθηκε ακριβά, ενώ αν κάποιος θέλει να αγοράσει συνήθως λέει ότι αυτά είναι υπερβολές και ότι ο δίσκος δεν κοστίζει τόσα», επισημαίνει ο Γ. Φερτάκης, δίνοντας και μια χρήσιμη πληροφορία για όσους πρόκειται να ψάξουν τα υπόγειά τους... Θεωρούνται σπάνιοι δίσκοι και έχουν ζήτηση από το εξωτερικό τα sound track των Γ. Σπανού «Συμπόσιο» (1980) και Γ. Χατζηνάσιου «Το Αγκίστρι» (1976)», προσθέτει ο κ. Φερτάκης.

No Response to "Εισαγωγικό Σημείωμα"

 

Copyright © Συλλεκτικο Σεντουκι ®. All rights reserved | powered by Blogger

Blogger template By Bloggertrics